Interwencja kryzysowa – o co chodzi? – psychoterapia
- psychoterapia, leczenie, pomoc psychologiczna, co na to psychoterapeuta?

Poruszane zagadnienia:

Zdarzenia lub sytuacje, kt├│re wydaj─ů si─Ö nie do rozwi─ůzania, mog─ů dotyczy─ç ka┼╝dej i ka┼╝dego z nas. Kryzys mo┼╝e pojawi─ç si─Ö niespodziewanie i przyjmowa─ç r├│┼╝ne formy. Warto pami─Öta─ç, ┼╝e subiektywny koniec ┼Ťwiata tak naprawd─Ö nie jest odzwierciedleniem braku mo┼╝liwo┼Ťci wyj┼Ťcia z kryzysu. W takiej sytuacji warto si─Ögn─ů─ç po pomoc specjalisty ÔÇö interwencj─Ö kryzysow─ů.

Czym jest interwencja kryzysowa?

Interwencja kryzysowa jest kr├│tkoterminowym dzia┼éaniem pomocowym dla os├│b b─Öd─ůcych w kryzysie. Polega na intensywnej pomocy psychologicznej o charakterze dora┼║nym ÔÇö dotycz─ůcym konkretnej sytuacji. Jest pierwsz─ů pomoc─ů w przypadku nag┼éych kryzysowych sytuacji i ma na celu przywr├│cenie stanu r├│wnowagi osobom, grupom czy te┼╝ rodzinom b─Öd─ůcym w kryzysie. Interwencja kryzysowa skupia si─Ö na okre┼Ťlonym problemie.

Spotka┼ä interwencyjnych mo┼╝e by─ç od jednego do nawet kilkunastu. Warto pami─Öta─ç, ┼╝e nie ka┼╝dy psycholog i psychoterapeuta ma odpowiedni─ů wiedz─Ö i umiej─Ötno┼Ťci w zakresie prowadzenia interwencji kryzysowej. By m├│c oferowa─ç wsparcie osobom w kryzysie niezb─Ödne jest uko┼äczenie odpowiedniego szkolenia interwencyjnego.

Interwent kryzysowy jest osob─ů uprawnion─ů do przeprowadzenia interwencji kryzysowej. Mo┼╝e by─ç psychologiem, psychoterapeut─ů lub psychotraumatologiem. Osoby, kt├│re nie posiadaj─ů wykszta┼écenia psychologicznego, te┼╝ mog─ů by─ç interwentami kryzysowymi. Musz─ů jednak odby─ç odpowiedni cykl kszta┼écenia, by mie─ç kompetencje do pomocy osobom w kryzysach.

Kryzys a interwencja kryzysowa

┼╗eby m├│wi─ç o kryzysie musi zdarzy─ç si─Ö nag┼éa sytuacja lub wydarzenie kryzysowe oraz emocjonalna odpowied┼║ na ni─ů. Osoby w kryzysie postrzegaj─ů dane zdarzenia jako trudno┼Ť─ç niemo┼╝liw─ů do pokonania. Czuj─ů, ┼╝e nie maj─ů wyj┼Ťcia z danej sytuacji, chocia┼╝ tak naprawd─Ö ich subiektywny koniec ┼Ťwiata nie ma odzwierciedlenia w obiektywnym spojrzeniu na sytuacj─Ö. Przej┼Ťciowy stan nier├│wnowagi (jak wsp├│┼écze┼Ťnie opisuje si─Ö kryzys) wywo┼éany krytycznym wydarzeniem mo┼╝e powodowa─ç powa┼╝ne zaburzenia. Kryzysy s─ů r├│┼╝ne i wywo┼éuj─ů je r├│┼╝ne czynniki. Dzieli si─Ö je na:

  • kryzysy rozwojowe
  • kryzysy sytuacyjne
  • kryzysy sytuacyjne w stanie ostrym
  • kryzysy chroniczne
  • kryzysy egzystencjalne

Nie ma jednak interwencji kryzysowej bez optymizmu. Osoba b─Öd─ůca w kryzysie nie dostrzega wyj┼Ťcia z sytuacji, ale nie oznacza to, ┼╝e rozwi─ůzanie nie istnieje. Kryzysy s─ů nieod┼é─ůcznym elementem ┼╝ycia ka┼╝dej i ka┼╝dego z nas. Dzi─Öki rozwi─ůzaniu kryzysu ┼╝yciowego mamy szans─Ö na rozw├│j i dojrzewanie. Kryzys mo┼╝e prowadzi─ç do pozytywnych zmian, chocia┼╝ jednocze┼Ťnie by─ç trudny i wyczerpuj─ůcy. Dlatego te┼╝ tak wa┼╝na jest odpowiednia pomoc osobom b─Öd─ůcym w kryzysie.

Interwencja kryzysowa ÔÇö dla kogo?

Z interwencji kryzysowej powinny skorzysta─ç osoby, kt├│re do┼Ťwiadczy┼éy zdarzenia kryzysowego i nie s─ů w stanie sobie z nim poradzi─ç z subiektywnego punktu widzenia. Mog─ů to by─ç pojedyncze osoby, ale te┼╝ rodziny czy grupy os├│b. Psychologiczna pomoc interwencyjna jest wi─Öc odpowiedzi─ů na potrzeb─Ö specjalistycznej pomocy osobom chc─ůcym wyj┼Ť─ç z kryzysu, poradzi─ç sobie z trudnymi emocjami, uzyska─ç potrzebne wsparcie, informacje oraz odzyska─ç poczucie wp┼éywu na swoje ┼╝ycie.

Kryzysy dotykaj─ů osoby w r├│┼╝nym wieku i w r├│┼╝nych sytuacjach ┼╝yciowych, rodzinnych, uczuciowych, s┼éu┼╝bowych itp. Sytuacjami kryzysowymi mog─ů by─ç wydarzenia takie jak:

  • do┼Ťwiadczenie przemocy
  • do┼Ťwiadczenie przemocy seksualnej
  • choroba lub ┼Ťmier─ç bliskiej osoby
  • w┼éasna choroba
  • konflikty rodzinne
  • rozw├│d, rozstanie
  • utrata pracy, miejsca zamieszkania
  • utrata pozycji spo┼éecznej
  • nag┼ée zmiany ┼╝yciowe
  • poczucie zaprzepaszczenia momentu ┼╝ycia, w kt├│rym powinno si─Ö podj─ů─ç wa┼╝n─ů decyzj─Ö, np. o karierze, rodzinie, miejscu zamieszkania
  • zdarzenia losowe (wypadki, przest─Öpstwa)
  • inne indywidualne trudne sytuacje i wydarzenia

Wsparcie osoby w kryzysie

Osoby bliskie mog─ů szybciej ni┼╝ osoba b─Öd─ůca w kryzysie zauwa┼╝y─ç zmiany w my┼Ťleniu, reakcjach i zachowaniu. Jak okre┼Ťli─ç czy dana osoba jest w kryzysie? Kryzysowi, opr├│cz poczucia bezradno┼Ťci, mo┼╝e towarzyszy─ç:

  • poczucie bezsilno┼Ťci
  • brak kompetencji do poradzenia sobie z trudn─ů sytuacj─ů
  • brak dostrzegania mo┼╝liwo┼Ťci zmiany sytuacji
  • samokrytyka
  • wycofywanie si─Ö i izolowanie od innych
  • problemy w relacjach z innymi
  • nieadekwatne i niezrozumia┼ée sposoby reagowania
  • zachowania agresywne i autoagresywne
  • pr├│by samob├│jcze
  • poczucie zagro┼╝enia, l─Ök
  • ucieczka od my┼Ťli, miejsc, d┼║wi─Ök├│w i os├│b kojarzonych z sytuacj─ů kryzysow─ů
  • poczucie niepodj─Öcia decyzji w odpowiednim czasie.

Bliscy mog─ů pr├│bowa─ç pom├│c, jednak nie posiadaj─ů odpowiedniej wiedzy do skutecznej pomocy osobie b─Öd─ůcej w kryzysie. Wsparcie bliskich jest wa┼╝ne, jednak nie zast─ůpi odpowiedniej specjalistycznej pomocy.

Sensem pomocy osobie b─Öd─ůcej w kryzysie jest dostosowanie dzia┼éa┼ä pomocowych do jej potrzeb. Czasem mo┼╝e wystarczy─ç wsp├│lne sp─Ödzenie czasu, rozmowa, pomoc w danej trudno┼Ťci. Zdarzaj─ů si─Ö kryzysy, w kt├│rych osoba potrzebuje wsparcia psychologicznego. W takiej sytuacji rozwi─ůzaniem jest interwencja kryzysowa lub podj─Öcie psychoterapii.

Interwencja kryzysowa dla dzieci i młodzieży

Kryzysy rozwojowe, sytuacyjne i egzystencjalne r├│wnie┼╝ wyst─Öpuj─ů u dzieci i m┼éodzie┼╝y. Warto zwraca─ç uwag─Ö na osoby niepe┼énoletnie, kiedy s─ů w sytuacjach trudnych niezale┼╝nie od ich woli i sprawczo┼Ťci. Tak─ů sytuacj─ů mo┼╝e by─ç, np. rozstanie rodzic├│w ÔÇö kiedy dzieci i m┼éodzie┼╝ schodzi na drugi plan. Niepokoj─ůcymi symptomami, ┼╝e dziecko, nastolatek lub nastolatka mog─ů by─ç w kryzysie, s─ů:

  • znikaj─ůce dzieci ÔÇö wycofane z funkcjonowania spo┼éecznego (np. zmniejszenie kontakt├│w z r├│wie┼Ťnikami, unikanie interakcji domowych). Dzieci i m┼éodzie┼╝ bardzo du┼╝o czasu sp─Ödza wtedy w social mediach i na graniu w r├│┼╝ne gry. Fizycznie s─ů, poniewa┼╝ zaspokajaj─ů swoje podstawowe potrzeby, ale znikn─Ö┼éy psychologicznie z sytuacji ich przerastaj─ůcej ÔÇö nie posiadaj─ů zasob├│w, ┼╝eby poradzi─ç sobie w kryzysie.
  • dzieci nadaktywne ÔÇö zaczynaj─ů zdecydowanie bardziej i cz─Ö┼Ťciej funkcjonowa─ç w spo┼éeczno┼Ťciach. Cz─Östo nie ma ich w domu, poniewa┼╝ chodz─ů na imprezy, dom├│wki. Wybieraj─ů takie spotkania, podczas kt├│rych du┼╝o si─Ö dzieje. Wyst─Öpuje u nich niebezpiecze┼ästwo zwi─ůzane z nadaktywno┼Ťci─ů i szukaniem pseudosposob├│w na poradzenie sobie z kryzysem, np. eksperymenty z alkoholem czy narkotykami.

W sytuacji kryzysu u dzieci i m┼éodzie┼╝y trzeba by─ç wra┼╝liwym na to, co zmieni┼éo si─Ö w ┼╝yciu dziecka. W zale┼╝no┼Ťci od tego, jak wcze┼Ťniej wygl─ůda┼éo jego lub jej ┼╝ycie ÔÇö zmiany mog─ů prowadzi─ç do jednej z dw├│ch skrajnych sytuacji.

Cel interwencji kryzysowej

Pierwszym celem interwencji kryzysowej jest nawi─ůzanie wspieraj─ůcej relacji interwenta z osob─ů b─Öd─ůc─ů w kryzysie oraz zapewnienie tej osobie poczucia bezpiecze┼ästwa. Dzi─Öki temu mo┼╝liwa jest dalsza diagnoza sytuacji i stanu pacjenta. Nast─Öpnie interwent kryzysowy opracowuje odpowiedni─ů strategi─Ö radzenia sobie w kryzysie i plan wyj┼Ťcia z kryzysu. Kolejnymi celami interwencji kryzysowej s─ů:

  • z┼éagodzenie negatywnych objaw├│w reakcji na kryzys
  • przywr├│cenie r├│wnowagi psychicznej pacjenta
  • przywr├│cenie samodzielnego radzenia sobie z problemami (zbli┼╝ony do tego sprzed wyst─ůpienia sytuacji kryzysowej)
  • zapobiegni─Öcie przej┼Ťcia reakcji kryzysowej w zaburzenie psychiczne, pojawienia si─Ö my┼Ťli/pr├│b samob├│jczych i pozosta┼éych negatywnych konsekwencji kryzysu.

Przebieg interwencji kryzysowej

Podczas interwencji kryzysowej interwent nie doszukuje si─Ö przyczyn wyst─Öpuj─ůcego problemu, ale za to za cel obiera z┼éagodzenie skutk├│w sytuacji kryzysowej lub doprowadzenie do jej zaprzestania. Podczas interwencji korzysta si─Ö z r├│┼╝nych modeli, kt├│re opisuj─ů spos├│b udzielanej pomocy. Jednak trzy podstawowe kroki rozpoczynaj─ůce pomoc w interwencji kryzysowej powtarzaj─ů si─Ö. Zalicza si─Ö do nich:

  • rozpoznanie i zdefiniowanie kryzysu (rozwojowy, sytuacyjny, w stanie ostrym, chroniczne, egzystencjalne)
  • nawi─ůzanie kontaktu i relacji interwencyjnej z osob─ů w kryzysie
  • wsp├│lna praca osoby w kryzysie z interwent─ů kryzysowym nad rozwi─ůzaniem kryzysu.

Interwencja kryzysowa a psychoterapia psychodynamiczna

Interwencja kryzysowa definiowana jest jako dzia┼éanie zmierzaj─ůce do odzyskania przez osoby, grupy lub spo┼éeczno┼Ťci dotkni─Öte kryzysem zdolno┼Ťci jego samodzielnego rozwi─ůzywania i przywr├│cenia r├│wnowagi psychicznej. Nie zag┼é─Öbiaj─ůc si─Ö w sam─ů technik─Ö pracy, ju┼╝ na podstawie definicji zauwa┼╝alna jest istotna r├│┼╝nica mi─Ödzy poradnictwem psychologicznym a interwencj─ů kryzysow─ů. Poradnictwo psychologiczne zazwyczaj dotyczy pojedynczych os├│b, natomiast interwencja kryzysowa mo┼╝e obejmowa─ç r├│wnie┼╝ grupy, a nawet spo┼éeczno┼Ťci.

┼╗eby specjalista m├│g┼é wybra─ç najlepsz─ů form─Ö pomocy dla osoby w kryzysie, potrzebne b─Ödzie odbycie konsultacji psychologicznej (jedno lub dwa pierwsze spotkania). W zale┼╝no┼Ťci od typu zg┼éaszanych problem├│w i cel├│w, kt├│re chce si─Ö osi─ůgn─ů─ç, pomoc mo┼╝e przybra─ç r├│┼╝ne formy ÔÇö interwencj─Ö kryzysow─ů, wsparcie psychologiczne lub rozpocz─Öcie psychoterapii.

W przypadku psychoterapii psychodynamicznej form─ů pomocy osobie w kryzysie b─Ödzie kr├│tkoterminowa psychoterapia. Trwa ona od 10 do kilkudziesi─Öciu spotka┼ä w zale┼╝no┼Ťci od zdolno┼Ťci pacjenta do pracy podczas psychoterapii i determinacji do poznania przyczyn kryzysu.

W pocz─ůtkowej fazie terapii trudno jest oceni─ç, czy przybierze ona form─Ö kr├│tkoterminowej, czy w danym przypadku potrzebna b─Ödzie psychoterapia d┼éugoterminowa. Podczas kr├│tkoterminowej psychoterapii psychodynamicznej psychoterapeuta koncentruje si─Ö na podstawowym problemie zg┼éaszanym przez pacjenta. Natomiast d┼éugoterminowa psychoterapia psychodynamiczna skupia si─Ö na og├│lnej pomocy osobie zar├│wno w kryzysie, jak i w p├│┼║niejszym czasie po prze┼╝yciu sytuacji trudnej.

Psychologiczne wsparcie w kryzysie

Ka┼╝dy i ka┼╝da z nas mo┼╝e do┼Ťwiadczy─ç kryzysu, podczas kt├│rego czujemy, ┼╝e sytuacja nas przerasta. Warto wtedy si─Ögn─ů─ç po specjalistyczn─ů pomoc psychologiczn─ů. Spotkanie z interwentem lub interwentk─ů kryzysow─ů w bezpiecznym miejscu jest szans─ů na zrozumienie, wsparcie i zaj─Öcie si─Ö trudnymi uczuciami zwi─ůzanymi z kryzysem. Gabinety naszych psycholo┼╝ek, psychoterapeutek i psychotraumatolo┼╝ek, zajmuj─ůcych si─Ö psychoterapi─ů w nurcie analitycznym i dynamicznym, znajdziesz w Warszawie, Pruszkowie i Piastowie oraz online.

Artyku┼é przygotowany wraz z centrum Adiuta maj─ůc─ů siedzib─Ö w Pruszkowie:

Centrum Psychoterapii Pruszk├│w ÔÇô ÔÇťADIUTAÔÇŁ

05-800 Pruszk├│w, G├│rna 19

tel. 509 813 384 gabinety@adiuta.pl

W Warszawie Centrum

Warszawa Centrum
Aleje Jerozolimskie 83/20
02-001 Warszawa

tel. 509 813 384 gabinety@adiuta.pl

Na Warszawskim Ursynowie

Warszawa ÔÇô Ursyn├│w
Migdałowa 10/52
02-796 Warszawa

tel. 509 813 384 gabinety@adiuta.pl

 

A tak┼╝e pracuj─ůce Online

Wybierz terapeut─Ö:

Jeste┼Ť psychoterapeut─ů, psychologiem, psychiatr─ů?

Je┼Ťli niesiesz pomoc psychologiczn─ů pacjentom, dopisz si─Ö do naszej og├│lnopolskiej bazy psychoterapeut├│w, psycholog├│w, psychiatr├│w i innych os├│b nios─ůcych psychologiczn─ů pomoc.

Tematy powi─ůzane:

Ten artykuł porusza takie tematy jak: