PTSD – zesp贸艂 stresu pourazowego (objawy i leczenie)
- psychoterapia, leczenie, pomoc psychologiczna, co na to psychoterapeuta?

Co to jest PTSD?

Zesp贸艂 stresu pourazowego to ci臋偶ki stan psychiczny, kt贸ry pojawia si臋 w wyniku pojedynczego lub powtarzaj膮cego si臋 zdarzenia, kt贸re ma bardzo silny negatywny wp艂yw na psychik臋 jednostki ((wojna, kl臋ski 偶ywio艂owe, wypadki, przest臋pstwa, nadu偶ycia itp.). Traumatyczny charakter zdarzenia jest 艣ci艣le zwi膮zany z poczuciem w艂asnej bezradno艣ci z powodu niemo偶no艣ci skutecznego dzia艂ania w sytuacji niebezpiecznej.

W PTSD, przez ponad miesi膮c po urazie psychicznym, utrzymuje si臋 grupa charakterystycznych objaw贸w, takich jak ponowne prze偶ywanie psychopatologiczne (retrospekcje), unikanie tego, co mo偶e aktywowa膰 wspomnienia traumy, koszmary senne i wysoki poziom l臋ku. Czasami pojawiaj膮 si臋 reakcje dysocjacyjne i amnezja (brak pami臋ci o traumatycznym wydarzeniu). Objawy PTSD mog膮 pojawi膰 si臋 natychmiast po traumie lub wiele lat po traumatycznym wydarzeniu. PTSD mo偶e prowadzi膰 do problem贸w takich jak depresja,zaburzenia l臋kowe uog贸lnione, ataki paniki, uzale偶nienia, zachowania samob贸jcze, agresywno艣膰.

PTSD mo偶e rozwin膮膰 si臋 w ka偶dym wieku, ryzyko powstania PTSD zale偶y od ci臋偶ko艣ci urazu, kontekstu sytuacji, psychologicznych i biologicznych (w tym genetycznych) predyspozycji jednostki.

PTSD prowadzi do upo艣ledzenia funkcjonowania m贸zgu, uk艂adu nerwowego [鈬╙ i hormonalnego [鈬╙ i czasami mo偶e mie膰 negatywny wp艂yw na zdrowie fizyczne cz艂owieka [鈬╙ .

Definiowanie i diagnozowanie聽 PTSD

Po wojnie w Wietnamie opr贸cz znanych ju偶 objaw贸w nerwic opisano r贸wnie偶 wyst臋powanie uzale偶nie艅 u os贸b, kt贸re wcze艣niej bra艂y udzia艂 w dzia艂aniach wojennych. Wed艂ug statystyk objawy pourazowe pojawi艂y si臋 u 700 000 ameryka艅skich weteran贸w tej wojny. W tym samym okresie ruch feministyczny w USA zwr贸ci艂 uwag臋 opinii publicznej na fakt, 偶e kobiety b臋d膮ce ofiarami napa艣ci na tle seksualnym wykazywa艂y te same objawy, co weterani wojny wietnamskiej. Badania nad tym problemem doprowadzi艂y do 鈥嬧媡ego, 偶e w nowej wersji Podr臋cznika diagnostyczno-statystycznego zaburze艅 psychicznych (DSM) wprowadzi艂 termin 鈥瀗erwica urazowa鈥. W 1968 roku termin ten zosta艂 zast膮piony terminem 鈥瀦esp贸艂 stresu pourazowego鈥 (Post Traumatic Stress Disorder, PTSD). Jednocze艣nie w wersji DSM-IV zaburzenie pourazowe traktowano jako zaburzenie l臋kowe, a w DSM-5 stworzono dla niego osobn膮 kategori臋.

W Mi臋dzynarodowej Klasyfikacji Chor贸b (ICD) r贸wnie偶 uwzgl臋dniono ten termin jest ono klasyfikowane jako zaburzenie nerwicowe F4, w艣r贸d kt贸rych F43 zalicza si臋 do 鈥瀋i臋偶kich zaburze艅 reakcji na stres i przystosowania鈥, a F43.1 przyporz膮dkowuje si臋 do PTSD.

Kilka przyk艂ad贸w traumy:

  • trauma wojenna;
  • powa偶ne wypadki samochodowe, katastrofy lotnicze, wypadki na 艂odzi;
  • wypadek przemys艂owy;
  • kl臋ska 偶ywio艂owa;
  • rozb贸j;
  • strzelanina;
  • gwa艂t, kazirodztwo, wykorzystywanie dzieci;
  • branie zak艂adnik贸w i porwanie;
  • przemoc, polityczne tortury;
  • 艣mier膰 bliskich;
  • zatrucie;
  • operacje chirurgiczne;
  • d艂ugotrwa艂a ci臋偶ka choroba;
  • PTSD mo偶e r贸wnie偶 wyst膮pi膰 u os贸b, kt贸re zosta艂y zmuszone do u偶ycia przemocy, na przyk艂ad poprzez udzia艂 w morderstwie lub torturach;
  • dziwne i przera偶aj膮ce doznania do艣wiadczane w stanie ” bad tripu ” w wyniku przyjmowania substancji psychoaktywnych z grupy psychedelicznej (nawet stosowanie kannabinoid贸w mo偶e prowadzi膰 do wyst膮pienia zespo艂u stresu pourazowego, zw艂aszcza je艣li te by艂y stosowane jednocze艣nie z alkoholem lub je艣li jest to pierwsze tego typu do艣wiadczenie dla osoby);
  • uwi臋zienie;
  • status uchod藕cy.

Przes艂ank膮 diagnozy jest posiadanie do艣wiadcze艅 z silnym l臋kiem. Rozpoznanie stawia si臋 g艂贸wnie na podstawie obecno艣ci lub braku objaw贸w opisanych w nast臋pnym akapicie.

Jakie objawy ma zesp贸艂 stresu pourazowego PTSD?

Nast臋puj膮ce trzy objawy s膮 podstawowymi objawami wsp贸艂czesnej diagnozy PTSD, warunkiem jest, by te objawy utrzymywa艂y si臋 przez ponad miesi膮c po zdarzeniu z intensywnym l臋kiem, strachem, bezradno艣ci膮 lub przera偶eniem (nie musz臋 jednak wyst膮pi膰 natychmiast, mog膮 pojawi膰 si臋 p贸藕niej). Je艣li objawy trwaj膮 kr贸cej ni偶 1 miesi膮c, jest to ostre zaburzenie stresowe.

  • Objawy nadmiernej czujno艣ci, takie jak l臋k i bezsenno艣膰 z powodu niestabilno艣ci psychicznej.
  • Sk艂onno艣膰 do unikania przeszk贸d, kt贸re spowodowa艂y traum臋 i podobnych rzeczy.
  • Ponowne do艣wiadczenie (flashback) zwi膮zane z niekt贸rymi lub wszystkimi wypadkami, incydentami, 艣wiadkami przest臋pstw itp.

Tendencja do unikania / zapominania wspomnie艅 przed i po incydencie, powoduje przede wszystkim utrat臋 szcz臋艣cia, apati臋, zmniejszenie zainteresowania rzeczami, utrata konstruktywnego wizerunku przysz艂o艣ci, niepe艂nosprawno艣膰 fizyczn膮, zaburzenia motoryki fizycznej itp. cz臋sto w przypadku ma艂ych dzieci dochodzi do parali偶u emocjonalnego.

Ameryka艅ski psychiatra Harry Stacka Sullivan w latach 30, sformu艂owa艂 za艣 nast臋puj膮ce objawy:

  • Do艣wiadczenie psychicznych obraz贸w, my艣li lub niepokoj膮cych sn贸w zwi膮zanych z traumatycznymi wydarzeniami. Nie mo偶na ich odeprze膰 si艂膮 偶adnej woli.
  • Wspomnienia wygl膮daj膮 tak jakby traumatyczne wydarzenie, dzia艂o si臋 w艂a艣nie teraz.
  • Znaczny niepok贸j i niepok贸j fizyczny (duszno艣膰, zawroty g艂owy, ko艂atanie serca, pocenie si臋).
  • Unikanie wszelkich przypomnie艅 o traumie (my艣li, ludzi, rozm贸w, czynno艣ci).
  • Nie pami臋tanie wa偶nych szczeg贸艂贸w dotycz膮cych traumy.
  • Posiadanie znacz膮co negatywnych przekona艅 i oczekiwa艅 wobec siebie i innych
  • Nieustanne negatywne emocje.
  • Utrata zainteresowania zaj臋ciami, kt贸re kiedy艣 sprawia艂y przyjemno艣膰.
  • Poczucie oddzielenia od innych.
  • Emocje s膮 sparali偶owane (nie mo偶na do艣wiadcza膰 pozytywnych emocji, takich jak mi艂o艣膰 itd).
  • Wiera, 偶e 偶ycie b臋dzie kr贸tsze ni偶 pierwotnie si臋 oczekiwa艂o.
  • Bezustanne uwa偶nie na niebezpiecze艅stwo.
  • Nerwowo艣膰 i podekscytowanie (zaburzenia snu, sfrustrowanie, agresywno艣膰, lekkomy艣lno艣膰 , autodestrukcyjno艣膰, niezdolno艣膰 do koncentracji)

Aby zdiagnozowa膰 PTSD, oba poni偶sze dwa punkty musz膮 by膰 spe艂nione.

  1. Objawy utrzymuj膮 si臋 od ponad miesi膮ca.
  2. Musz膮 one mie膰 powa偶ny wp艂yw na zdolno艣膰 do normalnego funkcjonowania w domu, w pracy czy w sytuacjach spo艂ecznych.

 

Mechanizm zapisywania PTSD w pami臋ci

Mechanizm zapisywania traumatycznych informacji w pami臋ci r贸偶ni si臋 znacznie od zwyk艂ych zdarze艅. W tym przypadku dochodzi do znacz膮cych zak艂贸ce艅 w normalnym schemacie przetwarzania nap艂ywaj膮cych informacji przez m贸zg. W rezultacie w przysz艂o艣ci co艣, co cho膰by w niewielkim stopniu przypomina traumatyczne zdarzenie (鈥 wyzwalacz鈥), automatycznie (na poziomie odruchu warunkowego) wywo艂a natychmiastow膮 reakcj臋 obronn膮 ca艂ego organizmu, czasem bez zrozumienia tego, co dzieje si臋 na poziom 艣wiadomo艣ci i w艂asn膮 reakcj臋 na to. Jednocze艣nie ponowne prze偶ywanie traumatycznej pami臋ci b臋dzie postrzegane jako realne niebezpiecze艅stwo, kt贸re ma miejsce 鈥瀟u i teraz鈥, a nie w przesz艂o艣ci. Ze wzgl臋du na charakter przechowywania informacji o traumie w strukturach m贸zgu, traumatyczne wspomnienia (w przeciwie艅stwie do zwyk艂ych wspomnie艅) pojawiaj膮 si臋 niezale偶nie od ch臋ci osoby, cz臋sto w postaci retrospekcji (flashback贸w) lub koszmar贸w sennych. Jednocze艣nie nie mo偶na przesta膰 my艣le膰 o wydarzeniu wysi艂kiem woli. Wspomnienia traumatyczne nie s膮 zmieniane przez nowe informacje. Na przyk艂ad w czasie wydarzenia kto艣 m贸g艂 pomy艣le膰, 偶e umrze. W przysz艂o艣ci u艣wiadamia sobie, 偶e 偶yje i jest poza niebezpiecze艅stwem, ale gdy uaktywnia si臋 traumatyczne wspomnienie, ponownie odczuwa intensywny strach, jakby grozi艂a mu 艣mier膰..

Nawet je艣li nic w obecnej sytuacji nie przypomina traumy, cia艂o nadal znajduje si臋 w stanie przewlek艂ego stresu. Cz臋sto na poziomie pod艣wiadomo艣ci jednostka postrzega ka偶d膮 now膮 sytuacj臋 jako podobn膮 do pocz膮tkowej traumy. Potrafi nie艣wiadomie odtworzy膰 te reakcje obronne, kt贸re mia艂y miejsce w momencie pocz膮tkowego urazu. Z tego powodu jego reakcje obronne staj膮 si臋 nieelastyczne i nieadekwatne w nowych warunkach. Stale wzmo偶ona aktywno艣膰 o艣rodk贸w emocjonalnych m贸zgu hamuje prac臋 艣wiadomej cz臋艣ci m贸zgu 鈥 utrudnia to kontrolowanie emocji i uniemo偶liwia osobie logiczn膮 analiz臋 sytuacji.

Okres pourazowy i rozw贸j PTSD

Okres, kt贸ry nast臋puje po traumatycznym wydarzeniu, ma cz臋sto du偶e znaczenie dla dalszego rozwoju PTSD. W tym momencie znika bezpo艣rednie niebezpiecze艅stwo. Strach i objawy dysocjacji staj膮 si臋 mniej intensywne, a jednostka staje si臋 艣wiadoma tego, co si臋 wydarzy艂o. Mo偶e si臋 to okaza膰 dodatkowym czynnikiem psychotraumatycznym, zw艂aszcza je艣li nie ma pewno艣ci, 偶e niebezpieczna sytuacja si臋 nie powt贸rzy. W szczeg贸lno艣ci nasilenie PTSD mo偶e zale偶e膰 od nast臋puj膮cych czynnik贸w:

  • jak konsekwencje wydarzenia przyczyniaj膮 si臋 do izolacji spo艂ecznej jednostki;
  • 艣wiadomo艣膰 szk贸d dla spo艂eczno艣ci ofiary lub systemu wsparcia;
  • masowo艣膰 katastrofy;
  • nieskuteczno艣膰 akcji ratowniczych;
  • niemo偶no艣膰 uzyskania niezb臋dnych informacji;
  • obecno艣膰 wt贸rnych czynnik贸w psychotraumatycznych;
  • nieodwracalno艣膰 zmian i utrata nadziei na przywr贸cenie tego, co zosta艂o utracone;
  • trudno艣膰 wyboru moralnego, gdy jest to konieczne do podj臋cia wa偶nych decyzji;
  • jak osoba retrospektywnie ocenia swoje zachowanie w czasie zdarzenia;
  • utrata roli i statusu spo艂ecznego;
  • stygmatyzacja, jakiej mo偶e do艣wiadczy膰 ofiara przemocy;
  • niszczenie znanego otoczenia spo艂ecznego, co zmusza ofiar臋 do przystosowania si臋 do nowej sytuacji;
  • niszczenie struktur zaprojektowanych w celu ochrony i ratowania ludzi;
  • zak艂贸cenie procesu us艂ug normalnie 艣wiadczonych przez spo艂eczno艣膰 (np. elektryczno艣膰, woda, transport, 艂膮czno艣膰, grzebanie zmar艂ych.

W procesie u艣wiadamiania sobie tego, co si臋 wydarzy艂o, bardziej traumatycznymi wydarzeniami dla jednostki s膮 te, kt贸re:

  • powsta艂y ze 艣wiadomego zamiaru (np. atak wojskowy, przemoc) 鈥 wywo艂uj膮 uczucie z艂o艣ci i utrat臋 zaufania do ludzi;
  • nast膮pi艂o z powodu cudzego b艂臋du (np. katastrofy spowodowane przez cz艂owieka, b艂臋dy medyczne ) 鈥 takie zdarzenie wywo艂uje silne uczucie goryczy na my艣l, 偶e mo偶na by艂o tego unikn膮膰;
  • konsekwencje fizyczne – jest to nie tylko dodatkowy czynnik stresu, ale tak偶e stale przypomina osobie o traumatycznym wydarzeniu;
  • brak wsparcia ze strony innych os贸b;
  • negatywne reakcje innych os贸b, personelu medycznego i pracownik贸w socjalnych na problemy osoby, kt贸ra do艣wiadczy艂a traumy (np. zaprzeczanie samemu faktowi traumy, zaprzeczanie zwi膮zku traumy i cierpienia, obwiniania ofiary, odmowy udzielenia pomocy);
  • wt贸rna traumatyzacja mo偶e wi膮za膰 si臋 z nadopieku艅czo艣ci膮 wobec ofiary, kt贸ra odgradza j膮 od 艣wiata zewn臋trznego i 偶ycia codziennego;
  • konieczno艣膰 z艂o偶enia zezna艅 i stawienia si臋 w s膮dzie 鈥 zmusza to osob臋 do przypomnienia sobie traumatycznego epizodu we wszystkich szczeg贸艂ach;
  • wzbudzanie poczucia winy 鈥 analizuj膮c to, co si臋 wydarzy艂o, cz艂owiek zawsze znajduje co艣, co m贸g艂 zrobi膰 inaczej. Istnieje r贸wnie偶 tak zwana 鈥瀢ina ocala艂ego鈥, kiedy cz艂owiek czuje si臋 winny, 偶e prze偶y艂, podczas gdy inni zgin臋li; ocala艂y odczuwa ci臋偶ar niezno艣nej odpowiedzialno艣ci .

Przekonania o 艣wiecie, a PTSD?

Subiektywny wp艂yw psychologiczny zdarzenia traumatycznego jest r贸wnie偶 zwi膮zany ze stopniem, w jakim zdarzenie to zak艂贸ca podstawowe przekonania osoby o 艣wiecie i o sobie, kt贸re w psychologii cz臋sto okre艣la si臋 mianem 鈥瀙odstawowych z艂udze艅 鈥. Te iluzje pomagaj膮 osobie chroni膰 si臋 przed uczuciem niepokoju przed mo偶liwymi niebezpiecze艅stwami:

  • Iluzja w艂asnej nie艣miertelno艣ci – zwykle przed do艣wiadczeniem traumy cz艂owiek nie wierzy na poziomie pod艣wiadomo艣ci, 偶e kiedykolwiek b臋dzie musia艂 umrze膰. Do艣wiadczenie zagro偶enia 偶ycia mo偶e radykalnie zmieni膰 wyobra偶enia cz艂owieka o otaczaj膮cym go 艣wiecie, zaczyna wydawa膰 si臋 chaotyczny, nieprzewidywalny i niebezpieczny.
  • Wiara w sprawiedliwy 艣wiat – cz艂owiek pod艣wiadomie wierzy, 偶e wszystko, co dzieje si臋 na 艣wiecie, jest rozs膮dne, uporz膮dkowane i sprawiedliwe (鈥瀔a偶dy dostaje to, na co zas艂uguje鈥). Trauma ca艂kowicie niszczy to przekonanie, a cz艂owiek nieustannie ma bolesne my艣li o niesprawiedliwo艣ci tego, co mu si臋 przydarzy艂o, lub obsesyjne pytania o to, co by艂o jego win膮 i dlaczego mu si臋 to przydarzy艂o.
  • Iluzja w艂asnej nieomylno艣ci 鈥 osoba pocz膮tkowo uwa偶a si臋 za siln膮 i zdoln膮 zawsze dzia艂a膰 poprawnie. Po prze偶yciu traumy traci szacunek do siebie i wyrzuca sobie, 偶e nie jest w stanie zachowywa膰 si臋 tak, jak by艂o to konieczne [46] .

Statystyki dotycz膮ce PTSD?

Trauma psychologiczna prowadzi do rozwoju PTSD w oko艂o 25-35% przypadk贸w. Oko艂o 60% os贸b, kt贸re prze偶y艂y traum臋, nadal cierpi na znacz膮ce objawy PTSD rok po urazie. Szacuje si臋, 偶e w populacji og贸lnej oko艂o 7-10% os贸b ma objawy PTSD.

Ameryka艅ski Komitet ds. Weteran贸w zorganizowa艂 badanie, w kt贸rym zbadano historie 4800 偶o艂nierzy wojskowych (zar贸wno m臋偶czyzn, jak i kobiet), a badacze wybrali do por贸wnania 鈥瀙ary鈥 os贸b r贸偶nej p艂ci, kt贸re by艂y do 鈥嬧媠iebie najbardziej podobne pod wzgl臋dem r贸偶nych parametr贸w. Na pocz膮tku badania 偶aden z tych m臋偶czyzn i kobiet nie mia艂 PTSD. Przeprowadzono z nimi trzy wywiady, w latach 2001-2003, 2004-2006 oraz 2007-2008. Przynajmniej raz byli w podr贸偶y s艂u偶bowej w Iraku lub Afganistanie. Podczas badania 6,1% m臋偶czyzn i 6,7% kobiet rozwin臋艂o PTSD.

Leczenie zespo艂u stresu pourazowego PTSD

Leczenie PTSD obejmuje zwykle zar贸wno psychoterapi臋, jak i farmakologi臋. Cz臋sto stosuje si臋 kombinacj臋 r贸偶nych metod terapeutycznych, poniewa偶 PTSD jest z艂o偶onym zaburzeniem, kt贸re objawia si臋 jednocze艣nie na poziomie psychologicznym, biologicznym i spo艂ecznym. Wyleczenie mo偶e by膰 ca艂kowite, ale czasami poszczeg贸lne objawy staj膮 si臋 przewlek艂e. Pozytywnym skutkiem PTSD jest czasami rozw贸j osobisty w okresie zdrowienia po urazie.

W przypadku psychoterapii:

  • Traumatyczne do艣wiadczenie, kt贸re spowodowa艂o PTSD, jest niezwykle bolesne i trudne. Dlatego wa偶ne jest, aby terapeuta potrafi艂 wczu膰 si臋 w cierpienie i b贸l pacjenta (np. 鈥濵ia艂e艣 naprawd臋 ci臋偶kie do艣wiadczenie, do tej pory dawa艂e艣 z siebie wszystko鈥).
  • Pacjenci cz臋sto uwa偶aj膮 objawy PTSD za swoj膮 s艂abo艣膰. Dlatego wa偶ne jest wyja艣nienie, 偶e PTSD jest stanem, kt贸ry mo偶e wyst膮pi膰 u ka偶dego.
  • Przydatne jest r贸wnie偶 zmniejszenie poczucia wyrzut贸w sumienia, m贸wi膮c pacjentowi, kt贸ry obwinia si臋 za przyczyn臋 zdarzenia, 鈥濶ie jeste艣 z艂y (bo sprawca jest z艂y)鈥.

Leczenie PTSD powinno opiera膰 si臋 na podej艣ciu opartym na wsp贸艂pracy z r贸偶norodnymi interwencjami i wsparciem. Wa偶ne jest przestrzeganie nast臋puj膮cych zasad:

Przyjmuje si臋 podstawowe za艂o偶enia dotycz膮ce leczenia:

  • Leki nale偶y przepisywa膰 艣ci艣le wed艂ug wskaza艅 i przez mo偶liwie najkr贸tszy czas.
  • Psychoterapia powinna rozpocz膮膰 si臋 jak najszybciej po wyst膮pieniu traumy psychicznej.
  • Potrzebne jest r贸wnie偶 wsparcie spo艂eczne chorego.
  • Farmakoterapi臋 PTSD nale偶y zawsze 艂膮czy膰 z psychoterapi膮.

Badania pokazuj膮, 偶e psychoterapia, zw艂aszcza terapia poznawczo-behawioralna, mo偶e by膰 skuteczna w leczeniu PTSD. W przypadku innych paradygat贸w聽 psychoterapii nie ma obecnie dowod贸w na skuteczno艣膰, ale nie oznacza to, 偶e nie dzia艂aj膮; brak dowod贸w jest po prostu konsekwencj膮 tego, 偶e nie zosta艂y one poddane rygorystycznej weryfikacji naukowej.

W wi臋kszo艣ci przypadk贸w g艂贸wnym celem terapii jest wyeliminowanie objaw贸w PTSD. Jednak objawy i zachowania zwi膮zane z zaburzeniami wsp贸艂wyst臋puj膮cymi (np. uzale偶nieniami lub problemami z my艣lami samob贸jczymi) s膮 czasami pierwszymi, kt贸rymi nale偶y si臋 zaj膮膰. Niekiedy konieczna jest praca nad stresem zwi膮zanym z problemami chwili obecnej, co mo偶e spowodowa膰 dalsze pogorszenie stanu pacjenta lub uniemo偶liwi膰 rozpocz臋cie terapii. W niekt贸rych przypadkach cz艂onkowie rodziny i inne znacz膮ce osoby musz膮 zosta膰 w艂膮czone do procesu terapeutycznego, je艣li problemy w zwi膮zku niekorzystnie wp艂ywaj膮 na manifestacj臋 objaw贸w PTSD.

Wyb贸r rodzaju terapii leczniczej powinien by膰 dokonany z uwzgl臋dnieniem potrzeb pacjenta, a tak偶e jego mo偶liwo艣ci i preferencji, warto r贸wnie偶 we wst臋pnych konsultacjach z wybranym terapeut膮 zapozna膰 si臋 z jego podej艣ciem do terapii.

W PTSD cz臋sto stosuje si臋 kombinacj臋 r贸偶nych terapii. Wynika to ze z艂o偶ono艣ci zjawiska PTSD jako zaburzenia, kt贸re manifestuje si臋 jednocze艣nie na poziomie psychologicznym, biologicznym i spo艂ecznym. Psychoterapia PTSD mo偶e trwa膰 od kilku miesi臋cy do kilku lat.

 

Choroby wsp贸艂istniej膮ce do PTSD

W wi臋kszo艣ci przypadk贸w (poza 艂agodn膮 postaci膮 PTSD) na pewnym etapie pojawiaj膮 si臋 inne zaburzenia psychiczne (tzw. wsp贸艂wyst臋powanie):

  • Depresja wyst臋puje u oko艂o po艂owy z PTSD.
  • Zaburzenie l臋kowe z napadami paniki. Zwykle w PTSD ataki paniki pojawiaj膮 si臋 pod wp艂ywem traumatycznych wyzwalaczy, ale u niekt贸rych pacjent贸w l臋k mo偶e si臋 uog贸lni膰, w kt贸rym to przypadku napady paniki mog膮 wyst膮pi膰 w sytuacjach, kt贸re nie maj膮 nic wsp贸lnego z doznan膮 traum膮.
  • Uzale偶nienia, kt贸re wi膮偶膮 si臋 z d膮偶eniem pacjenta do zmniejszenia nasilenia objaw贸w pourazowych.
  • Zachowania samob贸jcze.
  • Choroby psychosomatyczne.
  • Problemy seksualne. Zmniejszony pop臋d seksualny jest szczeg贸lnie powszechny u ofiar napa艣ci na tle seksualnym. Ale w niekt贸rych przypadkach wr臋cz przeciwnie, intensywna aktywno艣膰 seksualna staje si臋 dla nich rodzajem uzale偶nienia.
  • Fobia spo艂eczna
  • Aspo艂eczno艣膰: objawy PTSD ( fobia spo艂eczna , dra偶liwo艣膰, wybuchy gniewu, zm臋czenie i utrata zainteresowania komunikacj膮 i r贸偶nymi czynno艣ciami) mog膮 prowadzi膰 do zerwania relacji z rodzin膮 i przyjaci贸艂mi, rozpadu rodziny, niemo偶no艣ci rozpocz臋cia rodzina i przyjaciele. S膮 te偶 problemy zawodowe. Prowadzi to do wykluczenia spo艂ecznego i marginalizacji , kt贸re z kolei nasilaj膮 objawy PTSD.
  • Agresywno艣膰 i zachowanie antyspo艂eczne.

PTSD charakteryzuje wysoki stopie艅 wsp贸艂wyst臋powania. By艂 to jeden z powod贸w, dla kt贸rych przez d艂ugi czas PTSD nie by艂o uwa偶ane za odr臋bn膮 jednostk臋 zaburze艅

Wybierz terapeut臋:

Jeste艣 psychoterapeut膮, psychologiem, psychiatr膮?

Je艣li niesiesz pomoc psychologiczn膮 pacjentom, dopisz si臋 do naszej og贸lnopolskiej bazy psychoterapeut贸w, psycholog贸w, psychiatr贸w i innych os贸b nios膮cych psychologiczn膮 pomoc.

Tematy powi膮zane:

Ten artyku艂 porusza takie tematy jak:
  • Czym jest PTSD?
  • Jak leczy膰 PTSD?
  • Jak radzi膰 sobie z PTSD?
  • Jak diagnozowa膰 PTSD?
  • Stres pourazowy – co to jest?
  • Po jakim czasie pojawia si臋 PTSD?
  • Jak objawia si臋 zesp贸艂 stresu pourazowego?
  • Co to jest PSDT?
  • Jakie s膮 objawy stresu pourazowego?
  • Czy mo偶na wyleczy膰 zesp贸艂 stresu pourazowego?
  • Kiedy pojawia si臋 PTSD?
  • Co to jest zesp贸艂 stresu pourazowego PTSD?
  • Co to jest za choroba PTSD?
  • Jak leczy膰 zesp贸艂 stresu pourazowego?
  • Co powoduje PTSD?
  • PTSD cechy przyczyny objawy leczenie?
  • Jak pozby膰 si臋 PTSD?
  • Czy masz PTSD?
  • Czy zesp贸艂 stresu pourazowego to choroba?
  • Jak si臋 leczy PTSD?
  • Ile mo偶e trwa膰 PTSD?