Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne (OCD)- psychoterapia, leczenie, pomoc psychologiczna, co na to psychoterapeuta?

Czym s膮 zaburzenia obsesyjno-kompulsywne?

Zaburzenie obsesyjno-kompulsywne (w skr贸cie OCD) to zaburzenie psychiczne charakteryzuj膮ce si臋 powtarzaj膮cym si臋 pojawianiem si臋 natr臋tnych my艣li – obsesji – wywo艂uj膮cych dyskomfort, zmartwienie, strach. Obsesje po艂膮czone ze wsp贸艂istniej膮cymi powtarzaj膮cymi si臋, zrytualizowanymi zachowaniawaniami – kompulsjami – kt贸re maj膮聽 skutkowa膰 zmniejszeniem l臋ku lub z艂agodzeniem napi臋cia. Obsesje i kompulsje s膮 cz臋sto powi膮zane i mimo, 偶e cz臋sto s膮 uznawane za irracjonalne przez osoby z tym zaburzeniem, to osoby te nie daj膮 rady ich powstrzyma膰. Zaburzenia obsesyjno-kompulsywne na og贸艂 nie s膮 one oparte na urojeniowych interpretacjach.

Najbardziej ilustracyjnym przyk艂adem osoby z OCD jest bohater dramatu Marka Koterskiego Dzie艅 艢wira (w wykonaniu Marka Kondrata ), kt贸rego opis 偶ycia, czyli codzienno艣膰, codzienne rytua艂y, magia liczb, stosunek do bod藕c贸w zewn臋trznych i zachowa艅 w spo艂ecze艅stwie doskonale ilustruje to zaburzenie.

R贸偶ne rodzaje obsesji

Mo偶na wyr贸偶ni膰 pi臋膰 najbardziej popularnych rodzaj贸w obsesji i towarzysz膮cych im zachowa艅 (cz臋sto chory przejawia kilka z nich):

  • Obsesja, aby upewni膰 si臋, 偶e inni nie zostan膮 skrzywdzeni.
  • Obsesja, aby unikn膮膰 infekcji lub zabrudzenia.
  • Obsesja, aby unikn膮膰 poczucia niekompletno艣ci lub b艂臋du.
  • Obsesja, aby nie my艣le膰 o my艣lach tabu (zabronione my艣li).
  • Obsesja,聽 do przymusowego zbierania rzeczy (mo偶e r贸wnie偶 obejmowa膰 艣mieci).

Jak rozpozna膰 zaburzenia obsesyjno-kompulsywne

Jest kilka metod diagnozowania tego zaburzenia, przyk艂adowo DSM-IV definiuje zaburzenie obsesyjno-kompulsywne wed艂ug nast臋puj膮cych kryteri贸w (wszystkie musz膮 by膰 spe艂nione):

  • Wyst臋puj膮 obsesje, impulsy lub fantazje, kt贸re s膮 postrzegane jako natr臋tne i pochodz膮 od samego siebie. Osoba pr贸bowa艂a bezskutecznie przesta膰 robi膰 dane czynno艣ci. Ponadto wyst臋puj膮 przymusowe zdzia艂ania w postaci konkretnych lub mentalnych dzia艂a艅, do kt贸rych dana osoba czuje si臋 zmuszona i s膮 wykonywane w celu ograniczenia ewentualnej „katastrofy”.
  • Osoba musi by膰 艣wiadoma, 偶e 鈥嬧媜bsesje i kompulsje s膮 nieuzasadnione lub przesadzone (kryterium to nie dotyczy dzieci).
  • Problem powoduje znaczne cierpienie i jest czasoch艂onny (zajmuje co najmniej godzin臋 dziennie) lub znacz膮co zak艂贸ca 偶ycie cz艂owieka.
  • Je艣li dana osoba ma inne diagnozy psychiatrycznej, my艣li i zachowania nie ograniczaj膮 si臋 do tego (na przyk艂ad poczucie winy w depresji).
  • Zaburzenie nie jest spowodowane ustrze偶eniem przed聽 jakimkolwiek聽 realnym zagro偶eniem, ani jak膮kolwiek chorob膮 fizyczn膮.

Zaburzenie obsesyjno-kompulsywne najcz臋艣ciej zaczyna si臋 mi臋dzy 10 a 30 rokiem 偶ycia. Pierwsza wizyta u psychiatry nast臋puje zwykle dopiero mi臋dzy 25 a 35 rokiem 偶ycia. Od zachorowania do pierwszej konsultacji mo偶e min膮膰 nawet 7,5 roku.

Zachowanie osoby chorej na OCD

Pacjenci z OCD to ludzie bardzo podejrzliwi, sk艂onni do rzadkich, maksymalnie zdecydowanych dzia艂a艅, co od razu wida膰 na tle ich dominuj膮cego spokoju. G艂贸wnymi objawami s膮 mocne, stereotypowe, obsesyjne (obsesyjne) my艣li, obrazy lub pop臋dy, postrzegane jako bezsensowne, kt贸re w stereotypowej formie raz po raz przychodz膮 do g艂owy pacjentowi

  • strach przed infekcj膮 lub zanieczyszczeniem;
  • strach przed skrzywdzeniem siebie lub innych;
  • my艣li i obrazy o charakterze jednoznacznie seksualnym lub brutalnym;
  • strach przed utrat膮 lub brakiem niekt贸rych rzeczy, kt贸rych mo偶esz potrzebowa膰;
  • porz膮dek i symetria : idea, 偶e 鈥嬧媤szystko powinno by膰 ustawione „poprawnie”;
  • przes膮d, nadmierne zwracanie uwagi na co艣, co jest postrzegane jako szcz臋艣cie lub pech.

Kompulsywne dzia艂ania lub rytua艂y to dzia艂ania powtarzane w k贸艂ko, kt贸rych celem jest zapobieganie jakimkolwiek obiektywnie nieprawdopodobnym zdarzeniom. Obsesje i kompulsje s膮 cz臋艣ciej odbierane jako absurdalne i irracjonalne. Pacjent cierpi z ich powodu i stawia im op贸r.

Nast臋puj膮ce objawy s膮 wska藕nikiemi zaburze艅 obsesyjno-kompulsywnych:

  1. natr臋tne, powtarzaj膮ce si臋 my艣li;
  2. niepok贸j towarzysz膮cy tym my艣lom;
  3. aby wyeliminowa膰 niepok贸j, cz臋sto powtarzaj膮 identyczne dzia艂ania.

Klasycznym przyk艂adem tej choroby jest l臋k przed brudem, w kt贸rym ka偶dy kontakt pacjenta z brudnymi, jego zdaniem, przedmiotami powoduje dyskomfort i w efekcie obsesyjne my艣li. Aby pozby膰 si臋 tych my艣li, zaczyna my膰 r臋ce. Ale nawet je艣li w pewnym momencie wydaje mu si臋, 偶e wystarczaj膮co umy艂 r臋ce, jakikolwiek kontakt z „brudnym” przedmiotem zmusza go do ponownego rozpocz臋cia rytua艂u. Rytua艂y te pozwalaj膮 pacjentowi osi膮gn膮膰 chwilow膮 ulg臋. Pomimo tego, 偶e pacjent jest 艣wiadomy bezsensu tych dzia艂a艅, nie jest w stanie z nimi walczy膰.

Obsesje

Obsesje pacjenci z OCD do艣wiadczaj膮 natr臋tnych my艣li (obsesji), kt贸re zwykle s膮 nieprzyjemne. Wszelkie drobne zdarzenia mog膮 wywo艂ywa膰 obsesje 鈥 takie jak obcy kaszel, kontakt z przedmiotem postrzeganym przez pacjenta jako niesterylny i nieindywidualny (por臋cze, klamki itp.), a tak偶e osobiste obawy niezwi膮zane z czysto艣ci膮. Obsesje mog膮 by膰 przera偶aj膮ce lub nieprzyzwoite, cz臋sto obce osobowo艣ci pacjenta. Zaostrzenia mog膮 wyst膮pi膰 w zat艂oczonych miejscach, na przyk艂ad w transporcie publicznym.

Kompulsje

Aby zwalczy膰 obsesje, pacjenci stosuj膮 dzia艂ania ochronne (przymusy). Dzia艂ania to rytua艂y maj膮ce na celu zapobieganie l臋kom lub minimalizowanie ich. Czynno艣ci takie jak ci膮g艂e mycie r膮k i mycie, wypluwanie 艣liny, wielokrotne unikanie potencjalnego niebezpiecze艅stwa (nieko艅cz膮ce si臋 sprawdzanie urz膮dze艅 elektrycznych, zamykanie drzwi, zamykanie zamka b艂yskawicznego w locie), powtarzanie s艂贸w, liczenie. Na przyk艂ad, aby mie膰 pewno艣膰, 偶e drzwi s膮 zamkni臋te, pacjent musi poci膮gn膮膰 za klamk臋 okre艣lon膮 ilo艣膰 razy (licz膮c razy). Po wykonaniu rytua艂u pacjent odczuwa chwilow膮 ulg臋, przechodz膮c w „idealny” stan po rytuale. Jednak po pewnym czasie wszystko si臋 powtarza.

Przyczyny zaburze艅 obsesyjno-kompulsywnych

Stwierdzono, 偶e za zaburzeniami obsesyjno-kompulsywnymi stoj膮 zar贸wno przyczyny psychologiczne, jak i biologiczne, ale opinie r贸偶ni膮 si臋, kt贸re czynniki s膮 najwa偶niejsze. W艣r贸d czynnik贸w wymienia sie takie rzeczy jak:

  • Zesp贸艂 nadpobudliwo艣ci psychoruchowej z deficytem uwagi poznawczej – u聽os贸b stosuj膮cych przymus cz臋sto przyjmuje si臋 za艂o偶enie, 偶e my艣li nios膮 ze sob膮 prawd臋.
  • Nadmierne poczucie odpowiedzialno艣ci, kt贸re przeradza si臋 w nadodpowiedzialne dzia艂ania.
  • Nietolerancja niepewno艣ci – teoretycznym wyja艣nieniem wyst臋powania zaburze艅 obsesyjno-kompulsywnych mo偶e by膰 to, 偶e ofiary maj膮 szczeg贸lnie nisk膮 tolerancj臋 na niepewno艣膰 i przeceniaj膮 prawdopodobie艅stwo wyst膮pienia katastrof oraz 偶e w dzieci艅stwie nauczy艂y si臋 zapobiega膰 zagra偶aj膮cym zmianom poprzez r贸偶ne „naiwnie magiczne” zachowania, a tym samym 艂agodzi膰 egzystencjalnie l臋k w wieku doros艂ym.
  • To, 偶e u pacjenta rozwijaj膮 si臋 zachowania obsesyjno-kompulsywne, wyja艣nia si臋 w paradygmacie terapii poznawczo-behawioralnej z warunkowaniem instrumentalnym. Uwa偶a si臋, 偶e gdy pacjent zaczyna odczuwa膰 ulg臋 w l臋ku wynikaj膮cym z kompulsywnego zachowania, zachowanie to jest wzmacniane i wydaje si臋 coraz bardziej naturalne. Warunkowanie odbywa si臋 na poziomie nie艣wiadomym i nie mo偶e na nie wp艂ywa膰 rozum. Wydaje si臋 konieczne odprawienie rytua艂贸w i przymus贸w w celu zmniejszenia poczucia l臋ku. Jednak prawdziwo艣膰 tego stwierdzenia nie zosta艂a bezpo艣rednio zbadana.

Typowe dla zaburze艅 obsesyjno-kompulsywnych jest to, 偶e s膮 utrzymywane przy 偶yciu z powodu przekonania, 偶e 鈥嬧媘usz膮 by膰 monitorowane lub w inny spos贸b traktowane, poniewa偶 mog膮 by膰 szkodliwe itd. W ko艅cu ca艂y czas i koncentracja skupia si臋 na walce z nimi – pr贸ba unikni臋cia my艣lenia o okre艣lonej my艣li w rzeczywisto艣ci tylko zwi臋ksza prawdopodobie艅stwo cz臋stszego jej pojawienia si臋.

Zapobieganie OCD

  • Zapobieganie wp艂ywom psychotraumatycznym w pracy iw domu.
  • Profilaktyka 鈥 prawid艂owe wychowanie dziecka, np. niewpajanie mu opinii o jego ni偶szo艣ci lub wy偶szo艣ci, niegenerowanie poczucia g艂臋bokiego l臋ku i winy przy pope艂nianiu „brudnych” czyn贸w, zdrowe relacji mi臋dzy rodzicami.
  • Zapobieganie konfliktom rodzinnym.
  • Zmiana nastawienia pacjent贸w do sytuacji psychotraumatycznych poprzez rozmowy (psychoterapia) itd.
  • Przeprowadzanie regularnych bada艅 lekarskich .
  • Przyczynianie si臋 do zwi臋kszenia jasno艣ci w pomieszczeniu 鈥 usu艅 zas艂ony zaciemniaj膮ce, u偶ywaj jasnego o艣wietlenia, maksymalnie wykorzystaj 艣wiat艂o dzienne, fototerapi臋. 艢wiat艂o wspomaga produkcj臋 serotoniny.
  • Terapia regeneruj膮ca i witaminowa, wystarczaj膮cy sen.
  • Terapia dietetyczna (pe艂ne od偶ywianie, odmowa picia kawy i napoj贸w alkoholowych, zawiera w menu pokarmy z wysok膮 zawarto艣ci膮 tryptofanu (aminokwasy, z kt贸rych powstaje serotonina): daktyle, banany聽 艣liwki, figi, pomidory, mleko, soja, gorzka czekolada).
  • Terminowe i odpowiednie leczenie innych chor贸b: endokrynnej, sercowo-naczyniowej, zw艂aszcza mia偶d偶ycy m贸zgu, nowotwor贸w z艂o艣liwych, niedokrwisto艣ci z niedoboru 偶elaza i witaminy B12.
  • Koniecznie jest unikanie wyst臋powania substancji psychoaktywnych, a tym bardziej alkoholizmu, narkomanii. Spo偶ywanie napoj贸w alkoholowych nieregularnie w niewielkich ilo艣ciach dzia艂a uspokajaj膮co, dlatego nie mo偶e wywo艂a膰 nawrotu.

Leczenie zaburze艅 obsesyjno-kompulsywnych, psychoterapia

Najbardziej charakterystyczn膮 cech膮 OCD jest przewlek艂o艣膰. Epizodyczne objawy choroby i ca艂kowite wyleczenie s膮 stosunkowo rzadkie. U wielu pacjent贸w, zw艂aszcza z rozwojem i zachowaniem jednego rodzaju manifestacji (np. rytualne mycie r膮k), mo偶liwy jest d艂ugotrwa艂y stabilny stan. W takich przypadkach nast臋puje stopniowe 艂agodzenie objaw贸w psychopatologicznych i readaptacja spo艂eczna.

Wsp贸艂czesna terapia zaburze艅 obsesyjno-kompulsyjnych musi koniecznie zapewnia膰 z艂o偶ony efekt: po艂膮czenie psychoterapii z wybranym psychoterapeutom i farmakoterapii.

Wybierz terapeut臋:

Jeste艣 psychoterapeut膮, psychologiem, psychiatr膮?

Je艣li niesiesz pomoc psychologiczn膮 pacjentom, dopisz si臋 do naszej og贸lnopolskiej bazy psychoterapeut贸w, psycholog贸w, psychiatr贸w i innych os贸b nios膮cych psychologiczn膮 pomoc.

Tematy powi膮zane:

Ten artyku艂 porusza takie tematy jak:
  • Jak leczy膰 zaburzenia obsesyjno-kompulsywne?
  • Jak sobie radzi膰 z zaburzeniami obsesyjno-kompulsywne?
  • Jak post臋powa膰 przy zaburzeniach obsesyjno-kompulsyjnych?
  • Jak膮 psychoterapie wybra膰 na zaburzenia obsesyjno-kompulsywne?
  • Co powoduje OCD?
  • Czym objawia si臋 OCD?
  • Jak rozpozna膰 zaburzenia obsesyjno kompulsywne?
  • Czy OCD to zaburzenie l臋kowe?
  • Jak si臋 pozby膰 zaburze艅 obsesyjno-kompulsyjnych?
  • Jak poradzi膰 sobie z nerwic膮 natr臋ctw?
  • Na czym polega zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne?
  • Czy nerwic膮 natr臋ctw to choroba psychiczna?
  • Jak rozpozna膰 zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne?
  • Czy zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne to choroba psychiczna?
  • Jak dziala OCD?
  • Sk膮d si臋 bior膮 zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne?
  • Jakie s膮 zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne?
  • Jak sprawdzi膰, czy ma si臋 OCD?